Een team dat elke dag samenwerkt via chat, videobellen en gedeelde documenten kent elkaar vaak vooral als vierkantje op een scherm. Voor het werk is dat meestal geen probleem, voor het onderlinge contact wel. Je ziet niet hoe iemand reageert als hij niet aan het woord is, en een grapje in de chat valt soms verkeerd omdat je de toon niet hoort. Een dag samen zonder schermen haalt dat in, als je het uitje goed kiest. Kijkt iedereen tussendoor toch weer op zijn telefoon, dan levert zo’n dag weinig op.
Waarom zonder schermen
Op een gewone werkdag schakel je tientallen keren tussen een document en een chatbericht. Die gewoonte neem je mee naar een uitje. Ligt er een telefoon op tafel, dan pakt iemand hem bij de eerste stilte, en daarna doen anderen dat ook. Het gesprek is dan voorbij voordat het echt begonnen is.
Spreek vooraf af dat laptops thuisblijven en telefoons in de tas of jas gaan. Dat hoeft geen strenge regel te zijn, zolang de leidinggevende zich er zelf ook aan houdt. Kijkt de manager tussendoor even naar zijn mail, dan voelt de rest zich vrij om hetzelfde te doen, en binnen een uur ligt overal weer een telefoon naast het bord.
Regel eerst het werk dat doorloopt
Bij digitale teams stopt het werk niet vanzelf. Klanten blijven mailen en een webshop gaat niet dicht omdat het team een dag weg is. Wie daar niets voor regelt, krijgt een groep mensen die onder tafel meldingen leest.
- Zet in mail en chat een afwezigheidsmelding aan, met het tijdstip waarop je weer reageert.
- Wijs één persoon aan die bereikbaar blijft voor echte storingen, en spreek af bij welke meldingen die persoon wel even kijkt.
- Kies een week zonder deadline of grote livegang. Anders haalt iedereen de verloren dag ’s avonds in, en dan voelt de teamdag achteraf als achterstand.
- Laat vaste klanten een paar dagen vooraf weten dat het team die dag minder bereikbaar is.
Het lijkt veel gedoe voor één dag, maar mensen ontspannen pas als ze weten dat er niets blijft liggen. Zonder die afspraken gaat de helft van de groep in de pauze toch even de mail door.
Kies iets waarbij je handen bezig zijn
Voor mensen die de hele week achter een scherm zitten, werkt een uitje het best als ze samen iets met hun handen doen en aan het eind kunnen zien wat het heeft opgeleverd. Stilzitten en luisteren doen ze in videocalls al genoeg. Een presentatie in een zaal met een beamer valt daarom af: je zit weer stil te luisteren en kijkt toch naar een scherm, ook al heeft niemand een laptop open.
Samen koken past daar goed bij, zeker op een barbecue. Een vuur laat zich niet op pauze zetten zoals een videocall. Ligt er vlees op het rooster, dan moet het op tijd gekeerd of verlegd worden, en met vette vingers pak je niet even je telefoon. Aan het eind eet je samen op wat je hebt gemaakt. Wie zijn werk meestal alleen terugziet als een vinkje in een takenlijst, heeft nu iets wat hij kan proeven.
Wie de dag organiseert, wil zelf ook meedoen en niet de hele tijd uitleggen hoe je kolen aansteekt. Bij een workshop doet iemand anders dat, en sta jij gewoon tussen je collega’s aan het rooster. Welke mogelijkheden er voor bedrijven en groepen zijn, staat op BBQ workshop.
Een wandeling met een vaste route en een eindpunt waar je samen eet, werkt ook. Onderweg loop je steeds naast iemand anders en praat je met collega’s die je normaal alleen in een call spreekt. Een workshop houtbewerken of keramiek past bij teams die graag iets maken. Let wel op uitjes die er offline uitzien maar het niet zijn. Bij een speurtocht die via een app loopt, of een quiz waarbij je op je telefoon antwoordt, kijkt iedereen alsnog de hele dag naar een scherm.
Houd rekening met de groep
In een team dat vooral online werkt, wonen mensen soms ver uit elkaar. Kies een plek die voor de meesten binnen een uur reizen ligt. Plan je een hele dag, begin dan niet te vroeg. Een start rond tien uur geeft lucht aan wie een lange reis heeft of eerst kinderen naar school brengt. Kies je voor een avond, dan hoeft niemand een werkdag vrij te maken, maar wordt de terugreis laat. Vraag dan na wie met de trein komt en hoe laat de laatste goede verbinding gaat.
Een groepschat is een slechte plek om naar allergieën te vragen. De helft zegt niets en de andere helft reageert op elkaar, en juist de allergie van de collega die zich nooit meldt, mis je dan. Een kort formulier dat ieder voor zich invult, werkt beter. Vraag ook na of er mensen zijn die liever niet in het middelpunt staan. Voor een introverte collega is een hele dag in een groep al genoeg. Een spel waarbij iedereen iets voor de groep moet presenteren, maakt het dan zwaarder dan nodig.
Hoe groter de groep, hoe sneller mensen blijven hangen bij de collega’s die ze al kennen. Splits een grote groep in kleinere teams die halverwege wisselen of aan het eind weer samenkomen.
Zorg dat het niet bij één dag blijft
Het effect van zo’n dag zakt snel weg als de week erna gewoon verdergaat in de chat. Spreek af dat niemand tussendoor foto’s maakt voor social media en dat één persoon aan het eind een groepsfoto neemt. Dan blijven de telefoons weg en heb je toch een herinnering. Plan binnen twee weken een volgend moment waarop je elkaar ziet, al is het maar een lunch. Eén keer samen zijn is snel vergeten, twee keer kort na elkaar begint op een gewoonte te lijken.
Vraag na afloop kort en anoniem wat mensen ervan vonden. Anoniem, omdat in een groepsgesprek niemand zegt dat hij de activiteit niks vond. Met die antwoorden weet je voor de volgende keer of de dag te lang was en of de afspraak over telefoons hielp.
